czwartek, 20 listopada 2014

Obliczanie amplitudy temperatur

Z obliczaniem amplitudy temperatur Uczeń szkoły podstawowej styka się dwukrotnie. Po raz pierwszy - gdy uczy się odczytywać temperaturę z termometru zaokiennego, i po raz drugi - gdy poznaje różne klimaty Ziemi. Rzecz jest nietrudna. Instrukcja poniżej.

Amplituda temperatur - różnica między najniższą i najwyższą temperaturą (odnotowaną w określonym odcinku czasu, np. w ciągu dnia, doby, miesiąca, roku).


Przykład 1
Uczeń odczytał temperaturę powietrza 4-krotnie w ciągu dnia: o 6 rano wynosiła ona +2° C, o 12 w południe +26° C, o17 po południu +23° C, zaś wieczorem o godz. 21 +15° C. Jaka jest amplituda temperatur w ciągu dnia?

Rozwiązanie
Trzeba znaleźć temperaturę najwyższą (+26° C) i najniższą (+2° C).  Od najwyższej odejmujemy najniższą i otrzymany wynik jest właśnie amplitudą temperatur w ciągu tego dnia od godziny 6 rano do godz. 21 wieczorem.

26 - 2 = 24

Gdy temperatury w ciągu dnia okażą się i dodatnie, i ujemne obliczenia wyglądają podobnie, z jednym tylko haczykiem. 

Przykład 2
Uczeń odczytał temperaturę powietrza 4-krotnie w ciągu dnia: o 6 rano wynosiła ona -10° C, o 12 w południe +3° C, o 17 po południu 0° C, zaś wieczorem o godz. 21 -2° C. Jaka jest amplituda temperatur w ciągu dnia?

Rozwiązanie
Postępujemy tak samo, jak w Przykładzie 1, a zatem szukamy temperatury najwyższej (+3° C) i najniższej (- 10° C).  I tutaj od temperatury najwyższej odejmujemy najniższą:

+3 - (- 10)

Trzeba pamiętać, że gdy odejmujemy liczbę ujemną i znak odejmowania powtarza się obok siebie dwukrotnie, tak jak w zapisie powyższym, trzeba ten zapis zamienić na znak "+", czyli

+3 - (- 10) =  +3 + 10 = 13

I to jest właśnie poszukiwana odpowiedź: Amplituda temperatur w ciągu tego dnia wyniosła 13° C.

Pamietaj! Przy amplitudzie temperatur nie wpisujemy znaku "+" ani "-" !!!

A gdy już jesteście w klasie 6 i macie przed oczami wykres podobny do tego:



też trzeba ustalić która z temperatur tu podanych jest najniższa, a która najwyższa. Dane te odczytujemy z pionowej osi z boku diagramu (po lewej stronie). Tutaj dla ułatwienia wpisano te dane na krzywej temperatur w każdym miesiącu.

Pułapka: odczytanie zamiast temperatur ilości opadów. To był jak dotąd, najczęściej popełniany przez Uczniów błąd jaki udało mi się zaobserwować. Warto spojrzeć co napisano na górze wykresu - po lewej stronie widnieje zapis T (° C), a po prawej "Opad (mm)". Teraz wszystko jest jasne.
Nie dajcie się złapać w pułapkę: Zmiany temperatur obrazuje linia krzywa, nawet nie patrzcie na słupki pokazujące ilość opadów w każdym miesiącu. .

Jeśli średnia temperatura najgorętszego miesiąca wyniosła +32° C, zaś najchłodniej (+26° C) było w  lipcu i sierpniu to znowu stosujemy odejmowanie: od najwyższej temperatury odejmujemy najniższą.

32 - 26 = 6° C

A gdy temperatury w ciągu roku są i dodatnie i ujemne, jak na tym wykresie:


 znowu stosujemy zasadę: od najwyższej temperatury odjąć najniższą, czyli:

+16 - (-37) = 16 + 37 = 53° C

Odp: Amplituda temperatur w ciągu roku wynosi 53° C

Zadania dla Uczniów:
1. Na podstawie wykresu 1 lub 2 zaprojektuj i narysuj tabelkę, w której zamieścisz dane dotyczące średnich temperatur w każdym miesiącu oraz obliczoną średnią temperaturę w ciągu roku.
2. Dowiedz się kiedy i gdzie zanotowano najwyższa i najniższą temperaturę na Ziemi. Oblicz jaka jest amplituda temperatur na Ziemi.
3. Jakie temperatury odnotowuje się na Marsie i Wenus? Czy amplitudy temperatur sa tam porównywalne z ziemskimi?

P.S. Obydwie fotografie pochodzą z podręcznika do geografii do klasy 1 gimnazjum autorstwa E. Dudka i J. Wójcika, Wydawnictwo Edukacyjne Wiking, Wrocław, 1999.

poniedziałek, 6 października 2014

Magia wielkiego błękitu (Europa) - praca na podstawie filmu, zadanie dodatkowe dla uczniów klasy 6


Przed obejrzeniem filmu:
- odszukaj i wskaż na mapie lub globusie wyspy Azory
- wyjaśnij krótko pojęcia: plankton, kryl, prąd morski, walenie


Obejrzyj film. Przeznacz na to ok. 45 min.



Odpowiedz na pytania:
1. Jakie 3 gatunki wielkich ssaków morskich pokazano na filmie? Podaj ich typowe cechy - takie, po których można je rozpoznać, czy odróżnić od innych ssaków żyjących w morzu ( w filmie opisano cechy 2 gatunków, o trzecim musisz samodzielnie poszukać informacji).
2. Wyobraź sobie, że jesteś matką młodego humbaka (długopłetwca). Jak opiekujesz się swoim młodym?
3. Skąd pochodzi nazwa Azory? Do jakiego kraju należą?
4. Dlaczego kaszaloty nazywa się rekordzistami w świecie zwierząt morskich? Wymień wszystkie podane w filmie powody.
5. Jakie rośliny użytkowe uprawia się na Azorach? Co się z nich wytwarza? Z jakich powodów warunki do uprawy są tam szczególnie korzystne?
6. Dlaczego zakazano połowów wielorybów?

czwartek, 25 września 2014

Systematyka dla szkoły podstawowej

Systematyka to nauka o tym, jak posegregować organizmy żywe, jak je podzielić na grupy organizmów podobnych do siebie, może nawet spokrewnionych. Karol Linneusz próbował jakoś uporządkować znane w jego czasach (to jest w XVIII wieku) rośliny i zwierzęta. A po nim próbowali inni . Do dzisiaj naukowcy sprzeczają się, czy jakiś stwór należy do takiej czy innej rodziny, rzędu, rodzaju...  Często odkrywa się nowe gatunki. Poniżej ogólny podział, który jest powszechnie stosowany i ułatwia orientację w świecie organizmów żywych.