środa, 10 sierpnia 2016

Ekologiczna* kąpiel

*Ekologia jest nauką o środowisku i prawach nim rządzących. Słowo "ekologiczny" jest używane w znaczeniu "przyjazny środowisku, nie szkodzący mu". Nie jest to ścisłe, ale tak zakorzenione w naszym słowniku, że i tutaj posłużę się tym terminem i jego potocznym znaczeniem.

Jak się kąpać, żeby jak najmniej zaszkodzić czystości środowiska przyrodniczego Ziemi? Oto kilka wskazówek, do których powinni stosować się wszyscy (tj. oczywiście ci, którzy żyją w dostatniej Europie czy Ameryce, nie toczy się u nich żadna wojna i mają swobodny dostęp do wody, kosmetyków, ciepłych, dobrze oświetlonych wnętrz, sklepów itd). Chodzi o Ciebie Drogi Czytelniku.

Oszczędzaj wodę

Lepiej wziąć szybki prysznic niż kąpać sie w pełnej wannie.

Ta zasada ma jednak zastosowanie wtedy, gdy prysznic rzeczywiście jest SZYBKI i nie zamierzamy dla przyjemności polewać się długo wodą, zmieniając natężenie strumienia, słuchając radia i rozkoszując się pianą. W takim wypadku wanna będzie rozwiązaniem bardziej ekonomicznym i przyjaznym środowisku.

Można jeszcze przedsięwziąć inny wariant. Umyć się energicznie i w krótkim czasie, a potem zatkać odpływ wanny i polewać swoje czyste już ciałko dla przyjemności. Do wanny z taką woda może po nas wejść drugi domownik. Wodę tę możecie też użyć do podlewania kwiatów w ogrodzie albo wykapać w niej psa:)

Myj się mydłem w kostce zamiast żelem pod prysznic czy mydłem w płynie. Dlaczego?
- mydło w kostce jest tańsze i mniej waży, co ma znaczenie, gdy musimy dźwigać torbę z zakupami.
- mydła w płynie zawierają wodę, co sprawia, że psują się szybciej, niż mydła kostkowe, a zatem producenci muszą do nich dolewać sporo konserwantów. Konserwanty owe niekoniecznie wpływają dobrze na skórę, mogą wręcz jej szkodzić, a nie mają przecież własności myjących.
- po mydle w płynie zostaje spore opakowanie, najczęściej plastikowe, a jeśli dokonamy właściwego wyboru mydła kostkowego może się tak złożyć, ze śmieć po nim będzie bardzo mały (papierek), albo zgoła nie będzie go wcale (np. mydło z Aleppo, o ile przekonamy ekspedientkę, że nie musi go pakować).

Jakie mydło w kostce wybrać? Najlepiej szare (czasem jest takie tylko z nazwy, bo naprawdę jest białe), bo jest najzdrowsze dla skóry: nie zawiera dodatków koloryzujących i aromatyzujących. Najlepiej bez opakowania lub w opakowaniu papierowym, a przynajmniej jednoskładnikowym (precz z papierkiem pokrytym folią!).

Ponadto: im mniej składników zawiera kosmetyk - tym jest zdrowszy. I dla Was i dla Planety. Szarym mydłem można również skutecznie umyć włosy, na końcu mycia płucząc je dodatkowo wodą z sokiem z cytryny lub octem (skóra lubi kwaśne środowisko). Jeśli chcemy dodatkowo wzmocnić włosy mozna wetrzeć w nie... żółtko jaja - najlepszą odżywkę wieloskładnikową w opakowaniu mega-ekologicznym:)

Ciekawostka: Czy wiecie, że witamina D powstająca w skórze pod wpływem padających na nią promieni słonecznych potrzebuje około 48 godzin, aby została przyswojona przez organizm? Przez ten czas po kąpieli słonecznej wypadałoby jej nie myć, bo w przeciwnym wypadku uszczuplimy sobie zasoby witaminy D:)

Jeśli w czasie wakacji kąpiemy się w jeziorze lub stawie lepiej nie używać detergentów! Mogą one bardzo zaszkodzić organizmom wodnym, niektóre mogą je nawet zabić.

Co jest najtrudniejsze? 
Odmówienie sobie żelu pod prysznic czy płynu do kąpieli, mimo, że podoba nam się ich zapach, kształt butelki, albo są niedrogie. Reklamy są sugestywne ("Podaruj sobie odrobinę luksusu") a rówieśnicy zabierają na pływalnię coraz to bardziej kolorowe i ciekawe płyny.

I na dodatek jeszcze jeden fakt: przyroda przetrwa w niezmienionym stanie, jeśli wszyscy przedsięweźmiemy te same działania, jeśli nie będą one dotyczyły tylko garstki świadomych ludzi potrafiących odmówić sobie kuszących kolorów, kształtów, zapachów, ale WSZYSTKICH ludzi

Zadnia dla Ucznia:

1. Wyszukaj informacje o historii wynalezienia i użytkowania mydła.

2. Z czego składa się najprostsze mydło? Czy można wykonać je samodzielnie?

3. Zapisz informacje o zużyciu wody na Twoją kąpiel. Odczytaj z licznika na wodę ilość zużytej wody przed i po Twojej kąpieli. Spróbuj przy następnej kąpieli użyć mniej wody. A może zrobicie rodzinne współzawodnictwo - "kto zużyje mniej wody na kąpiel?". Oczywiście przy założeniu, że wszyscy członkowie rodziny będą myli te same części ciała i nie zapomną o umyciu np. uszu:) Wyniki zapiszcie w tabelce, wtedy łatwiej je porównać.

4. Wybierzcie się do drogerii i supermarketów i obejrzyjcie mydła oferowane na sprzedaż. Które i dlaczego wydają Wam się najbardziej ekologiczne? Podajcie nazwy i producentów najlepszych mydeł, możecie zrobić im zdjęcie, albo nawet kupić i zaprezentować na lekcji.Taka darmowa reklama dla przyjaznego Ziemi producenta:)

5. Jak działa mydło? Co sprawia, że usuwa brud ze skóry?


środa, 1 czerwca 2016

Napoje na lato i zimę - cytaty z Małgorzaty Musierowicz

W czasie upałów ważne jest spożywanie odpowiedniej ilości płynów. We wszystkich innych porach roku - również, zwłaszcza jeśli skupiamy się na nauce lub intensywnych ćwiczeniach gimnastycznych. Oczywiście pragnienie najlepiej gasi czysta woda, ale czasem chciałoby się wypić coś smakowitego. Poniżej cytaty z propozycjami tego, co można pić dla pokrzepienia ciała i ducha. A przy okazji zjeść, ale to już inna para kaloszy:)

         "Zasiadłszy za stołem, mały Żeromski  zaczął wyjaśniać, w jaki sposób powinno się pić ten, jak to ujął, napój bogów.
         Mocną herbatę, powiedział, należy zmieszać pół na pół ze śmietanką kremową, dodać cukru trzcinowego i odrobinę rumu, po czym urozmaicić powierzchnię drobinami biszkopta. Ponieważ nie było żadnej z tych ingrediencji, wypił herbatę ze zwykłym cukrem, ale za to zjadł spory kawał ciasta."


M. Musierowicz, "Żaba", Wydawnictwo Akapit Press, Łódź, 2005



"Ale oto na stół wjechały gorące bułeczki z makiem, za nimi miód akacjowy, słoik konfitury z wiśni, herbata ze  śmietanką, domowy twaróg, chłodne mleko z cynamonem - i z twarzy Józinka znikła wszelka powaga, ustępując miejsca szczerej radości młodego, zdrowego żarłoka."

M. Musierowicz, "Sprężyna", Wydawnictwo Akapit Press, Łódź, 2008 



"Zostali usadzeni za stołem nakrytym ceratą, a babcia nakroiła dużo kromek świeżego chleba o solidnej grubości, po czym posmarowała je równiutko apetycznie pachnącym smalcem, pełnym skwarek i cebulki. Posypała wszystkie grubą, chrzęszczącą w palcach solą i ustawiła na talerzu pośrodku stołu. Nie zdążyła im jeszcze nalać do kubków  gorącej kawy zbożowej z mlekiem - a już połowy kromek nie było."

M. Musierowicz, "Dziecko piątku", Wydawnictwo Akapit Press,  Łódź, ?

Zajrzyj też do posta: "Rola wody w naszym organizmie"

Zachęcam również serdecznie do lektury książki "Całuski pani Darling" tej samej Autorki, nie tylko ze względu na ciekawe przepisy na napoje, ale też smaczne i zdrowe posiłki oraz wyjątkowe opisy wartych przeczytania książek. Świetna lektura wakacyjna!







Zadania dla Uczniów:
1. Czym lepiej gasić pragnienie w upalny dzień: wodą czy sokiem pomarańczowym? Odpowiedź uzasadnij.
2. Wyszukaj informacje o tym, jakie są właściwości mocnej kawy, herbaty, kakao. Który z tych napojów powinien być spożywany przez Ciebie najczęściej, a którego nie powinieneś pijać wcale? Odpowiedź uzasadnij.
3. Wymyśl 3 pytania do ankiety, która dostarczyłaby informacji o tym, jakie napoje najczęściej pijają  Twoi koledzy z klasy. Przeprowadź ankietę wśród co najmniej połowy klasy. Podsumuj wyniki i przedstaw je w pisemnym sprawozdaniu. Jakie są Twoje wnioski?
4. Wymyśl przepis na wakacyjny napój. Sporządź ten napój i poczęstuj nim co najmniej 5 osób. Zapytaj, czy im smakuje, czy podoba im się kolor, co chcieliby w nim zmienić (dosolić, dosłodzić?... ). Odpowiedzi zapisz. Jeśli trzeba dokonaj zmian w przepisie. Zapisz swoje wnioski.
5. Wybierz jeden z napojów z powyższych cytatów i sporządź plakat-reklamę zachęcają do jego spożywania. Pamiętaj: dobra reklama powinna przyciągać wzrok, wzbudzać emocje i zawierać rzetelne informacje!

czwartek, 21 kwietnia 2016

Czyste i zanieczyszczone powietrze

Nawet jednym uchem słuchając wiadomości  możecie złowić informacje o alarmie smogowym, rosnącym zanieczyszczeniu powietrza, zwłaszcza w Krakowie i innych dużych miastach Polski i o tym, jak to katastrofalnie wpływa na nasze zdrowie. Poniżej kilka informacji porządkujących ten temat, żebyście orientowali się w nim nieco lepiej. No i żebyście wiedzieli, co każdy może zrobić, aby oddychać powietrzem lepszej jakości.



Co zanieczyszcza powietrze?
- spaliny samochodowe
- dymy z domów, w których zimą spala się różne surowce, albo nieumiejętnie pali się w piecu
- dymy z kominów fabrycznych

Jak sprawdzić, czy powietrze wokół nas jest zanieczyszczone?
Można się posłużyć skalą porostową. Przyjrzyjcie się korze drzew rosnących w okolicy i porównajcie porosty, które tam znajdziecie (oby!) z tymi ze zdjęć ze skali porostowej.
 
Oto porosty na drzewie niedaleko (ok. 50 m) ruchliwej ulicy wrocławskiej - ul. Legnickiej. Nie jest ich zbyt wiele, ale pamiętajcie, że przyrosty roczne porostów są niewielkie. Na drzewach położonych bezpośrednio przy tej ulicy porostów brak.

Można też zajrzeć do Internetu na stronę Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska dla Dolnego Śląska
Dla innych regionów Polski Inspektoraty również zamieszczają podobne mapki.


Jak zadbać o czystsze powietrze?

We wnętrzach:
 - dbajcie o częste wietrzenie pomieszczeń mieszkalnych oraz klasy, w której się uczycie (najlepiej na każdej przerwie) - oczywiście przy założeniu, że na zewnątrz jest świeże powietrze

- warto często wycierać kurze wilgotną szmatką, odkurzać i wycierać podłogi na mokro - zwłaszcza w sezonie grzewczym, czyli wtedy gdy grzeją kaloryfery albo pali się w piecu

- dobrze, gdy we wnętrzach mamy sporo roślin. Przy okazji fotosyntezy produkują przecież tlen (choć dwutlenek węgla również, trudno), a poza tym trzeba je podlewać, a parująca z nich woda zwiększa wilgotność powietrza w mieszkaniu. Dzięki temu pyły i kurze nie unoszą sie w nim tak ochoczo.

- powietrze można też nawilżyć specjalnymi urządzeniami - nawilżaczami powietrza, czy nawet dzięki pojemnikom-nawilżaczom zawieszonym na kaloryferze

- nie zgadzajcie się na to, aby ktokolwiek przy Was palił papierosy. Bierni palacze, czyli ci, którzy nie palą, tylko wdychają dym z papierosów, są bardzo narażeni na groźne choroby dróg oddechowych, z rakiem na czele.  Poproście palacza o zgaszenie papierosa - działacie dla dobra Waszego własnego zdrowia.

- oszczędzajcie energię elektryczną: gaście światło w pomieszczeniach, z których wychodzicie, nie zostawiajcie urządzeń elektrycznych w trybie czuwania (wyłączcie wszystkie malutkie czerwone światełka przy telewizorze czy komputerze:), nie zostawiajcie urządzeń włączonych do gniazdka n.p.: ładowarki do telefonu, telewizora...



Na zewnątrz:
Jeśli to możliwe posadźcie w najbliższym otoczeniu dużo roślin, zwłaszcza drzew, które działają jak filtry i wyłapują z powietrza unoszące się w nim zanieczyszczenia (zwróćcie uwagę na liście drzew latem - na liściach będą widoczne pyły, które do nich przywarły, rzucają się w oczy zwłaszcza liście lip, często lepkie od spadzi, a zatem oblepione również pyłami z powietrza)

Jeśli już jest zieleń - warto o nią zadbać, aby była jak najzdrowsza i najładniejsza:
- w czasie upałów można rośliny podlać,
- upominać dzieci, które bawiąc się, czasem bezmyślnie niszczą liście czy łamią gałęzie drzew,
- rośliny nawiezione bujniej rosną, czasem wystarczy nie zgrabiać z grządki opadłych liści (zimują w nich także pożyteczne zwierzęta, parowanie wody z gleby się zmniejsza, a korzenie są chronione przed przemarznięciem),
- jeśli spadł śnieg - zgarnąć go z chodnika na grządkę, tak, aby gleba otrzymała jak najwięcej wilgoci, którą podzieli się z roślinami.

Jeśli mieszkacie w dużym mieście - korzystajcie jak najczęściej z komunikacji miejskiej.Tramwaj jest bardziej ekologiczny od autobusu. Oba te środki komunikacji dowożą ludzi masowo. Pomyślcie, co by się stało, gdyby każdy z pasażerów tramwaju chciał pojechać do pracy czy szkoły własnym samochodem?
A może wskoczycie na rower? Czasem i w dużym mieście można zaplanować trasę dojazdu rowerem wzdłuż terenów zielonych.
Bardziej przyjazny dla środowiska jest dojazd do szkoły czy pracy pociągiem zamiast autobusem.
Warto też chodzić na piechotę - jeśli mamy do pokonania 2 przystanki - dystans ten można pokonać pieszo bardzo szybko, czasem droga "na skróty" na piechotę zajmie nam w rzeczywistości tyle samo czasu, co dojazd tramwajem dłuższą trasą. A może będzie to droga, dzięki której nie będziesz wdychać spalin samochodowych wprost z ruchliwej drogi?

Zwróćcie uwagę dorosłym, którzy palą w piecu, jeśli zauważycie, że wrzucają do niego śmieci, których spalać nie powinni: plastiki, styropian, gumę, stare ubrania i buty, zużyte pieluszki niemowlęce, drewno, które jest pomalowane lub zaimpregnowane, odpady meblowe - podobne do drewnianych, zlepione z wiórków czy paździerzy - nie można patrzeć na to obojętnie! Jeśli takie rzeczy wrzucimy do komina - wyjdą z niego w postaci czarnego, cuchnącego  i trującego dymu, którym będziemy oddychać, który osiądzie na roślinach z przydomowego ogródka (które potem zjecie).
Możecie zaproponować Dorosłym, aby zajrzeli na stronę CzysteOgrzewanie.pl , gdzie można znaleźć informacje o tym, czym i jak palić w piecu, aby jak najmniej szkodzić środowisku, a przez to sobie.

W czasie zakupów:
- rezygnuj z artykułów, które przyjechały lub przyleciały z daleka i wymagały transportu lotniczego, czy samochodowego na duże odległości (a zatem wytworzenia dużej ilości spalin). Lepiej wybrać takie, które wyprodukowano jak najbliżej Twojego miejsca zamieszkania
- namów Bliskich na kupowanie energooszczędnych urządzeń domowych, a gdy mieszkacie w domu jednorodzinnym - paneli słonecznych
- kupujcie żarówki LED, jako najbardziej energooszczędne (przynajmniej na dziś:)


A jeśli Twoja Rodzina planuje przeprowadzkę...
... szukajcie nowego lokum:
- na wyższych piętrach bloków - osoby tam mieszkające są mniej narażone na zanieczyszczenie powietrza, spaliny i hałas
- z dala od ścisłego centrum miasta,
- z dala od autostrady i ruchliwych dróg
- w okolicach gęsto zalesionych
- nie w kotlinach, lecz na terenach wyżynnych lub równinnych, tam, gdzie czasem powieje wiatr, który wywieje szkodliwe dymy i pyły daleko od Waszych płuc.


Zadania dla Uczniów:
1. Wyjaśnij, co to jest smog i z czego się składa.
2. Jak smog szkodzi Twojemu zdrowiu?
3. W jaki sposób mieszkańcy miejscowości ze smogiem mogą chronić się przed jego szkodliwym wpływem na zdrowie?
4. Dlaczego tramwaj mniej zanieczyszcza powietrze niż autobus? Dlaczego lepiej dla środowiska jest dojeżdżać do pracy/szkoły pociągiem zamiast autobusem? Zaproponuj ranking pojazdów od najmniej szkodliwego dla środowiska do najbardziej szkodliwego.
5. Wyjaśnij co to jest i jak powstaje kwaśny deszcz i kwaśna mgła. Dlaczego kwaśna mgła jest bardziej szkodliwa dla roślin niż kwaśny deszcz?
6. W jaki sposób oszczędzanie energii elektrycznej ma wpływ na czystość powietrza?
7. Zorganizujcie szkolny konkurs wiedzy: "Powietrze, którym oddychamy". Poprzedźcie, go akcją plakatową na terenie szkoły. Polećcie uczestnikom książki o tej tematyce z biblioteki szkolnej, stwórzcie listę przydatnych linków - tak, aby uczestnicy konkursu mogli łatwo trafić do źródeł informacji. Może w konkursie zechcą wziąć udział również Nauczyciele?