Hygrós - po grecku znaczy "wilgotny"

 
Pokazana na obrazku domowa stacja pogody mierzy nie tylko temperaturę powietrza (tutaj 0,6 stopnia Celsjusza), ale również jego wilgotność (w procentach). Wilgotność powietrza to zawartość pary wodnej w powietrzu. Powietrze zawsze zawiera parę wodną. W suchym powietrzu jest jej ok. 35%, zaś powietrze jest uznawane za wilgotne, gdy zawiera powyżej 70% pary wodnej.

Ilość pary wodnej, jaka może się zmieścić w powietrzu jest tym większa, im wyższa temperatura powietrza i ciśnienie atmosferyczne. Gdy ciepłe wilgotne powietrze ochładza się (np. w nocy czy nad ranem) para wodna z powietrza skrapla się i na liściach osiada rosa.

Wraz ze wzrostem wilgotności powietrza rośnie też prawdopodobieństwo powstania deszczu.

Większa wilgotność powietrza występuje w sąsiedztwie zbiorników wodnych, nad rzekami, w lasach czy na bagnach.

Higrometr to przyrząd służący do pomiaru wilgotności powietrza. Ciekawym urządzeniem jest higrometr włosowy, który zawiera włos, np. konia. Włos kurczy się (skraca), kiedy jest sucho, a wydłuża się w wilgotnym powietrzu. Szyszki też mogą działać, jak higrometry (zajrzyjcie do Frajdy Przyrodnika).


Substancje higroskopijne to takie, które łatwo pochłaniają wodę. Higroskopijna jest np. sól kuchenna, która wchłaniając parę wodną z powietrza ulega zbryleniu. Aby temu zapobiec dodaje się do niej tzw. antyzbrylacze.(Zdrowiej jest jednak używać soli bez tej dodatkowej chemii.)

W sezonie grzewczym nagrzane powietrze w naszych  mieszkaniach łatwo wysusza śluzówki w drogach oddechowych, co sprzyja infekcjom, dlatego ważne jest, aby powietrze w domu nawilżyć. Można wykorzystać rozmaite nawilżacze powietrza, albo chociaż mokry ręcznik położony na kaloryferze. A najważniejsze jest, aby nie ogrzewać domu za bardzo. Temperatura 20-22 stopnie Celsjusza jest naprawdę wystarczająca.

Jaki roztwór, taki ziemniak

Co pokazuje ten obrazek?

Są to 2 plasterki ziemniaka. Jeden z nich tkwił przez 20 minut w wodzie z kranu, a drugi też w wodzie z kranu, do której dosypałam uprzednio łyżeczkę soli.


Co to jest osmoza?
Różnicy w wyglądzie ziemniaczanych plasterków winne jest zjawisko osmozy. Ziemniak, jak każda roślina składa się z komórek, które są tak małe, że nie widzimy ich okiem nieuzbrojonym. Mają jednak bardzo skomplikowaną budowę. Jedną z bardzo ważnych części ziemniaczanej komórki jest błona komórkowa, która jest półprzepuszczalna (albo inaczej wybiórcza), tzn. może przez nią swobodnie przenikać woda (na zewnątrz i do wnętrza), a inne substancje niekoniecznie. Niektóre tak, a niektóre nie. Sól tej sztuczki nie potrafi.

Komórka ziemniaczana, która znajdzie się w stężonym roztworze soli wydziela na zewnątrz całą swoją wodę. Wynika to z dążenia do wyrównania stężeń po obu stronach błony komórkowej (na zewnątrz i w środku). Jest to tak, jakby komórka "chciała" zmniejszyć zabójcze dla niej stężenie soli na zewnątrz, rozcieńczyć swoją wodą roztwór, który ją otacza.

Komórka też ma w środku troszkę "swojej" soli. Jeśli włożymy ją do czystej wody - pobiera ją do środka, znowu po to, aby stężenie po obu stronach błony się wyrównało. Komórka pęcznieje i staje się jędrna, a cały plasterek ziemniaka sztywny.

Cebula zachowuje się tak samo, jak ziemniak, gdy posypiemy ją cukrem. Z ta różnicą, że przez cebulową błonę komórkową przenikają też substancje lecznicze. W ten sposób powstaje syrop z cebuli, którym już nasze prababki leczyły suchy kaszel.

Syrop z cebuli (nie podawać po 18.00 wieczorem!)

 Pytanie dla uczniów:
1. Dlaczego posypywanie dróg solą w okresie zimowym jest niekorzystne dla drzew rosnących przy drodze?

Trening w podróży

Zajrzyjcie dziś do Frajdy Przyrodnika - znajdziecie tam ciekawe ćwiczenia, którymi można się zabawiać w czasie długiej, nużącej drogi samochodem, autobusem, pociągiem.... Jest to jednocześnie trening kreatywności, czyli twórczego myślenia. Miłej zabawy!