Ważni i znani Wrocławianie

Poniżej wypisałam wybranych wybitnych wrocławian, o których każdy mądry Uczeń co nieco wiedzieć musi.

Zadania dla Uczniów:

1. Z poniższej listy wybierz trzech wybitnych wrocławian i przygotuj krótką prezentację na ich temat, którą przedstawisz na lekcji. Dlaczego właśnie ten, a nie inny człowiek wzbudził Twoje zainteresowanie - swój wybór koniecznie uzasadnij:

Alois Alzheimer (1864-1915)

Angelus Silesius (1624-1677)

Max Berg (1870-1947)

Max Born (1882-1970)

 Fritz Haber (1868-1934)

Ludwik Hirszfeld (1884-1954)

Święta Jadwiga (ok. 1174-1243)

Bolesław Kominek (1903-1974)

Ferdynand Lassalle (1825-1864)

Benedykt Polak (ok. 1200 - po 1252)

Tadeusz Różewicz (1921)

Wanda Rutkiewicz (1943 - 1992)

Edyta Stein (1891 - 1942)

Hugo Steinhaus (1887 - 1972)

Ryszard Szurkowski (1946)

Michael Willmann (1630 - 1706)

Ważni i znani wrocławianie pochowani na Cmentarzu Żydowskim przy ul. Ślężnej we Wrocławiu. Jest to obecnie część Muzeum Miejskiego Wrocławia i serdecznie zachęcam do zwiedzania, zwłaszcza w sezonie wegetacyjnym - można tam zobaczyć również sporo ciekawych gatunków roślin (jesienią w pięknej kolorystyce) oraz bardzo rozmaite rodzaje kamieni, z których wykonano grobowce.

2. Ile lat żył każdy z nich? Jaka jest średnia długość życia? Kto żył najkrócej, a kto najdłużej? Przedstaw odpowiedzi na te pytania graficznie - w postaci wykresu słupkowego.

3. Wyszukaj na mapie Wrocławia ulice lub inne elementy zabudowy, które noszą imię wymienionych powyżej osób. Które z nich leżą najbliżej Twojej szkoły, a które najbliżej Twojego miejsca zamieszkania? Jakimi autobusami i tramwajami możesz tam dotrzeć? A może szybciej byłoby na piechotę? - podaj trasę spaceru i wybierz się na taki spacer. Opowiedz o tym miejscu: co Ci się podoba, a co nie? Co chciałbyś tu zmienić i dlaczego?

4. Jak wyglądali ważni i znani wrocławianie? Wyszukaj w Internecie ich wizerunki. Spróbuj narysować jednego z nich. Podaj charakterystyczne cechy wyglądu danego człowieka. Opisz jego dokonania. Całość pracy umieść na plakacie.

Jak wykonać model pagórka (góry) z barwami hipsometrycznymi?

Wykonanie tego zadania pozwala Uczniom łatwiej pojąć na jakiej zasadzie sporządza się mapy hipsometryczne. Bystrzak pojmie to i bez modelu, ale od czasu do czasu Nauczyciele życzą sobie jego wykonania. Poniżej ściąga:)

Najpierw trzeba wybrać materiał.
Polecam:
- masę solną (wymieszać szklankę mąki, szklankę soli i pół szklanki ciepłej wody - zrobić ciasto)
- masę papierową (można kupić w sklepie gotową)

- glinę rzeźbiarską (uwaga ciężka!)
Kiedyś jeden z Uczniów zrobił bardzo udany model z plasteliny o trafnie dobranych kolorach, zaś inny wyciosał górkę z kawałka styropianu i choć nie miała opływowych kształtów, nie była szczególnie piękna, to jednak zrobiona poprawnie i ze zrozumieniem doboru barw. Jeden z Uczniów mieszał piasek z klejem, ale zdaje się, że miał potem problem z pokolorowaniem, już nie pamiętam... W każdym razie dowolność jest duża.

Trzeba też zaopatrzyć się w podstawę górki, najlepiej sztywny karton, dyktę, tekturę, a nawet sklejkę, jeśli ktoś sobie życzy. Podstawa jest potrzebna po to, aby na niej wymalować jeszcze skalę barw. Nie każdy Nauczyciel będzie się tego domagał, a zatem podstawa może być, ale nie musi.
Trzeba też mieć materiały do kolorowania. W większości wypadków sprawdza się farba plakatowa, ewentualnie flamastry, choć malowanie nimi może być trochę pracochłonne.

Należy przygotować ilość materiału na pagórek proporcjonalną do wielkości podstawy. Tzn. nie może być tak, że podstawa jest wielgachna, a na niej stoi mała góreczka, albo odwrotnie - podstawa ledwo wystaje poza górkę i nie ma na niej miejsca na umieszczenie skali barw.

Jeżeli lepimy pagórek z ciężkiego materiału możemy posłużyć się fortelem: wnętrze rzeźby można zrobić ze zgniecionej mocno gazety, którą nastepnie oblepiamy gliną czy innym surowcem. Gazeta musi być zgnieciona dość ściśle, żeby wytrzymała ciężar ciasta/gliny, zanim ta zaschnie.

Gdy górka wyschnie nakładamy kolory.

Zaczynamy nakładać kolory od dołu, od ciemnej zieleni, następnie jasna zieleń, żółć, pomarańcz, czerwień, a nawet brąz. Na górce powinno być co najmniej 4 warstwy (ale lepiej więcej), tak, żeby Nauczyciel nabrał przekonania, że Uczeń wie, o co chodzi. Nakładamy farby dość gęste, bo rozcieńczone będą nam spływać w dół górki i przykrywać jej niższe partie.

Ambitniejsi mogą się pokusić o wykonanie pagórka położonego tuż przy depresji - wtedy podstawa musi mieć dołek o bardzo ciemnozielonej barwie. Można też pomalować pagórek kolorami bardzo zbliżonymi do siebie, np. różnymi odcieniami zieleni i żółci. Potrzebujemy do tego odpowiednich farbek, które można sobie dobrać mieszając kolory ze sobą w odpowiednich proporcjach. Nożna też zrobić model kilku wzniesień leżących obok siebie, a o różnej wysokości - taki wycinek terenu.

Każda warstwa barwna powinna zaczynać się i kończyć na tej samej wysokości, czyli mieć tę samą grubość na całym obwodzie pagórka niezależnie od jego kształtu. Jest to w moim odczuciu najtrudniejsza faza pracy.


Zrobiłam to tak: ekierkę z podziałką ustawiłam pionowo i przykleiłam do niej taśmą klejącą ołówek. Próbowałam obracać modelem, a konstrukcję ekierkowo-ołówkową trzymać nieruchomo. Ołówek rysował po górce linie graniczne - poziomice.
Potem wypełniłam je kolorami.
A na końcu, po wyschnięciu farby, pociągnęłam poziomice czarnym mazakiem.

Przy okazji malowania górki malujemy skalę barw na podstawie. Gdy przeschnie możemy ją opisać, tak, aby było wiadomo jakim wysokościom odpowiada dany kolor. Przykładowo - można założyć, że na jedną barwę przypada 100 metrów wysokości. Albo i 50 m. Jak kto woli:)

Pracę proszę podpisać wyraźnie, bo pewnie stanie na wystawie w klasie. Powodzenia!!!

Współrzędne geograficzne dla Uczniów szkoły podstawowej

Właściwie to raczej gimnazjaliści szkolą się w wyznaczaniu współrzędnych geograficznych. Ale dobry Uczeń szkoły podstawowej również może nauczyć się nimi posługiwać, chociażby po to, aby z większym zrozumieniem oglądać filmy podróżnicze i przygodowe czy czytać książki o tej tematyce. Znajomość współrzędnych umożliwia nawigację, przydaje się podczas podróży, żeglowania, planowania wyjazdów, lotów... Pojęcia długości i szerokości geograficznej są zrozumiałe dla ludzi na całym świecie, ich zapis jest międzynarodowy. 

A przy tym nie jest to wcale trudne.

Jak to wygląda na mapie?
W atlasie przyrodniczym/geograficznym przyjrzyjcie się mapie, np. mapie hipsometrycznej Polski. Są na niej narysowane cienkie linie przecinające się pod kątem prostym. Jedne są pionowe (to tzw. południki), a inne poziome (są to równoleżniki). Właśnie te linie umożliwiają wyznaczenie współrzędnych geograficznych.
Na brzegach mapy, przy każdym południku czy równoleżniku zapisane są ich wartości w stopniach.

Zwróćcie uwagę, że wartości zapisane na tej mapie przy równoleżnikach rosną ku górze (lub inaczej: są coraz mniejsze ku dołowi mapy). Przez Polskę przechodzą kolejno, patrząc od dołu do góry (czyli z południa na północ) równoleżniki: 50°, 51°, 52°, 53° i 54°.

W celu powiększenia obrazka kliknąć na nim raz

Jeśli zaś chodzi o południki to ich wartości w stopniach rosną z lewej strony mapy ku prawej (czyli z zachodu na wschód). Przez naszą Ojczyznę przebiegają południki od 15-stego do 24-ego.

Jak określamy współrzędne geograficzne?
Współrzędne geograficzne określa się podając wartości południka i równoleżnika w miejscu, gdzie się przecinają. Znajdźmy miasto Tarnów na mapie. Leży on na przecięciu południka 21° (to jest jego długość geograficzna) z równoleżnikiem 50° (jest to jego szerokość geograficzna).

Ale to jeszcze nie koniec! 
Długość geograficzna może być wschodnia (E) lub zachodnia (W), a szerokość geograficzna może być północna (N) lub południowa (S). Wszystkie miejsca w Polsce mają długość geograficzną wschodnią, bo leżą na półkuli wschodniej. A ich szerokość geograficzna jest północna, bo leżą na półkuli północnej.

Gdzie są granice między półkulami Ziemi?
Granice między półkulą północną i południową wyznacza równik. A granice między półkulami: zachodnią i wschodnią wyznacza południk 0° (południk Greenwich, czyt. Grynicz, nazwa pochodzi od dzielnicy Londynu, przez którą on przebiega). Najlepiej znaleźć je sobie na globusie. Można też narysować je na pomarańczy mazakiem, co ułatwia zrozumienie tematu:)

A zatem współrzędne geograficzne Tarnowa są takie:
21 stopni długości geograficznej wschodniej (21°E) i 50 stopni szerokości geograficznej północnej (50°N).

Zapis ten jest jednak bardzo niedokładny! Bystry obserwator zauważy, że przecież Tarnów jest większy niż punkt przecięcia się południka z równoleżnikiem. A co z miastami, które leżą między narysowanymi na mapie liniami? A co z bardzo małymi miejscowościami, których nie zaznaczono na tej mapie? Czyżby nie można było określić ich współrzędnych geograficznych?

Można!!!
Tak naprawdę miedzy jednym południkiem a drugim można by było narysować nieskończoną ilość innych południków, które przechodziłyby przez wszystkie zaznaczone i niezaznaczone na mapie punkty (podobnie byłoby z równoleżnikami). Ale gdyby to zrobić spod narysowanych linii nie byłoby widać wcale mapy! A zatem narysowano tylko niektóre południki i równoleżniki. Na mapie hipsometrycznej Polski leżą one w odległości 1 stopnia (1°). Jeden stopień  składa sie z 60 minut (podobnie jak w zegarze), zaś minuta składa się z 60 sekund (60` - też jak w zegarku). Zatem odcinek między jednym a drugim południkiem moglibyśmy podzielić na 60 mniejszych części i w ten sposób określać z większą dokładnością położenie punktów na mapie.

Teraz przykład: Znajdźmy na mapie miasto Łódź. Leży ono mniej więcej w połowie odległości między południkami 19° i 20°. A zatem jej wschodnia długość geograficzna wynosi 19 stopni i 30 minut (30 to połowa 60). Oczywiście w dalszym ciągu są to dane przybliżone. Łódź jest rozległym miastem, a zatem będą w niej punkty o współrzędnych 19° i 25` długości geograficznej wschodniej (19°25`E) oraz punkty o współrzędnych 19° i 33` długości geograficznej wschodniej (19°33`E)

Podobnie rzecz ma sie z równoleżnikami. Między jednym a drugim mieści się 60 minut, a w każdej z minut mieści się 60 sekund. Gdybyśmy mieli dokładniejszą mapę moglibyśmy określać położenie punktów z dokładnością co do minuty i sekundy. Ale nawet podanie danych w stopniach umożliwia łatwiejsze odnalezienie miast na mapie, prawda?

Zadania dla uczniów:
1. Nie wiesz gdzie leży Szczytno? Jego współrzędne są takie: 21° E i 53°35`N
Znalazłeś?/aś? Jeśli tak - poćwicz swoją nową umiejętność znajdując na mapie Polski następujące miejscowości (podaj ich nazwy):
1. 16°E 52°55`N
2. 54°N 16°E
3. 53°50`N 22°59`E 
4. 52°55`N 14°35`E 
5. 50°59`N 18°15`E
6. 50° 57`N 16°25`E 

Jeśli sobie poradziłeś - czas przenieść się na mapę świata!

2. Poniżej wkleiłam zdjęcia pocztówek z różnych stron świata. Dopasuj do nich wartości równoleżników, które przechodzą przez miejsca pokazane na tych pocztówkach.
1. 49°50`N   24°1'E
2. 54°42`N   20°30'E
3. 59°39`N   10°37'E
4. 45°48'N   15°58'E
5. 45°31'N   123°41'W
6. 64°N  152°W 
7. 35° 36'N   139°34'E

Uwaga! Nie podałam współrzędnych dwu miejsc z pocztówek. Jest to Twoje zadanie:)

A

B

C

D

E

F

G

H

I